Dlaczego Twój nowy dysk ma mniej miejsca, niż obiecuje producent?

Kupujesz dysk o pojemności 1 TB, podłączasz go do komputera i z zaskoczeniem odkrywasz, że system operacyjny pokazuje znacznie mniej dostępnej przestrzeni. To zjawisko nie wynika z awarii urządzenia ani oszustwa sprzedawcy, lecz z fundamentalnych różnic w sposobie, w jaki producenci sprzętu i systemy operacyjne obliczają dane.

Różne systemy liczbowe: dziesiętny kontra dwójkowy

Głównym powodem rozbieżności jest odmienna interpretacja przedrostków jednostek pamięci. Producenci dysków twardych i SSD stosują system dziesiętny (układ SI), w którym 1 kilobajt (KB) to 1000 bajtów, 1 megabajt (MB) to 1000 KB, a 1 gigabajt (GB) to 1000 MB. W ten sposób 1 terabajt (TB) w języku producenta to dokładnie 1 000 000 000 000 bajtów.

Systemy operacyjne, takie jak Windows, tradycyjnie używają systemu dwójkowego (binarnego). W tym modelu jednostki bazują na potęgach liczby 2. Tutaj 1 kilobajt to 1024 bajty, a 1 megabajt to 1024 KB. Przeliczając terabajty na te jednostki, system operacyjny widzi 1 TB jako około 931 gigabajtów (GiB). Choć producenci w dokumentacji technicznej często dodają stosowne zastrzeżenia, dla przeciętnego użytkownika różnica ta jest zauważalna od razu po pierwszym uruchomieniu sprzętu.

Ukryte partycje i system plików

Pojemność dysku uszczuplają również czynniki techniczne niezbędne do jego poprawnego działania. Każdy nośnik wymaga tzw. systemu plików (np. NTFS, exFAT lub APFS), który tworzy strukturę organizacyjną dla przechowywanych danych. Zarządzanie tą strukturą, tablice partycji oraz metadane zajmują fizyczną przestrzeń na dysku, która jest niedostępna dla użytkownika.

W przypadku komputerów z preinstalowanym systemem operacyjnym, część przestrzeni jest zajęta przez partycję odzyskiwania (recovery partition). Zawiera ona pliki niezbędne do przywrócenia systemu do ustawień fabrycznych w razie awarii. Ponadto, producenci urządzeń często wydzielają ukryte partycje na sterowniki lub oprogramowanie diagnostyczne, co dodatkowo zmniejsza ilość miejsca dostępnego na prywatne pliki, zdjęcia czy aplikacje.

Źródło: Engadget – Technology News & Expert Reviews